Arka plan seviyesi
Bir maddenin, insan faaliyetleri sebebiyle bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde bozulmuş yeraltı suyu kütlesindeki konsantrasyonu ya da bir göstergenin değerini,
MEVZUATIN DİLİ
Bir terim,
kaynağıyla birlikte.
Tanımını okuyun. Kaynak maddesini ve geçtiği mevzuatları aynı pencerede inceleyin.
24.524 terim83.873 kaynak tanımı15.164 metin tarandı
Tanımlar resmî metinlerin tanım maddelerinden aktarılmıştır. Aynı terimin farklı kapsamlardaki tanımları ayrı tutulur. Diğer mevzuat bağlantıları, erişilebilir metin katmanında aynı sözcüklerle bulunan eşleşmelerdir. Kapsam ve kaynaklar ↗
Arkat
Bahçe mesafelerini ihlal etmeyen, güneşten ve yağmurdan korunmak ve gölge oluşturmak amacıyla yapılan, üstünde yapı bulunmayan, en az iki kenarı açık olan sütunlar üzerine yükselen üstü örtülü geçitleri,
Arkeolojik Eser
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 23 üncü maddesi kapsamında; jeolojik, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait, jeoloji, antropoloji, prehistorya, arkeoloji ve sanat tarihi açılarından belge değeri
Arkeolojik sit
Antik bir yerleşmenin veya eski bir medeniyetin kalıntılarının bulunduğu yer veya su altında bulunan veya meydana çıkarılan korunması gerekli alanları,
Arkeolojik sit alanı
İnsanlığın varoluşundan günümüze kadar ulaşan eski uygarlıkların yer altında, yer üstünde ve su altındaki ürünlerini, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerini yansıtan her türlü kültür varlığının
Armağan silah
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Genelkurmay Başkanı tarafından veya yabancı ülkelerin devlet veya hükümet başkanları, hükümet üyeleri, genelkurmay başkanları, kuvvet komutanları veya hükümetleri adına yetk
Armatür
Bir veya daha fazla lambadan yayılan ışığı dağıtan, filtreleyen veya dönüştüren ve elektrik kaynağına bağlantı araçlarıyla birlikte lambaları desteklemek, sabitlemek ve korumak için gereken tüm parçalar ile gerektiğinde
Armonize Sistem
10 Kasım 1988 tarihli ve 3501 sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan Uyumu Sağlanmış (Armonize) Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşmede belirtilen şekilde ve Sözleşmenin ekinde yer alan pozisyonla
Armonize Sistem (AS)
10/11/1988 tarihli ve 3501 sayılı Uyumu Sağlanmış (Armonize) Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşmeye Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla katılmamız uygun bulunan Uyumu Sağlanmış (Armonize)
Armonize Sistem (AS) Açıklama Notları
Uyumu Sağlanmış (Armonize) Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşme eki Armonize Sistem Nomanklatürü Açıklama Notlarını,
Armonize Sistem (AS) İzahnamesi
Uyumu sağlanmış (Armonize) Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşme eki Armonize Sistem Nomenklatürü İzahnamesini,
Aroma
Meyvenin işlenmesi sırasında, meyvenin yenilebilir kısımlarından (Turunçgil kabuklarının soğuk preslenmesi ile elde edilen yağ ve meyve çekirdeği kaynaklı bileşenler de olabilir.) elde edilen ve ürüne geri kazandırılmak
Aroma öncülü
Kendisinin aroma verme özelliğine sahip olması gerekmeyen, gıda işleme sırasında parçalanarak veya diğer bileşenlerle reaksiyona girerek aroma oluşturan ve sadece aroma oluşturmak amacıyla gıdalara istenilerek ilave edil
Aroma verici
Koku ve/veya tat veren bir katkı maddesini,
Aroma verici madde
Aroma verme özelliği olan tanımlanmış kimyasal maddeyi, ç) Aroma verici preparat: 1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden b
Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşeni
Esas olarak gıdaya aroma vermek veya gıdanın mevcut aromasını değiştirmek amacıyla ilave edilen ve gıdada doğal olarak oluşan istenmeyen bazı maddelerin önemli ölçüde artmasına katkıda bulunan, aroma vericiler dışındaki
Aromalandırma
Distile alkollü içkilerin üretilmesinde, 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğinde yer
Aromalı bira
Aromatize edilmiş bira ve aromatize edilmiş alkolsüz birayı,
Aromalı doğal mineralli içecek
Doğal mineralli su, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen içeceği,
Aromalı içecek
Su, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen veya aromalı şurubun sulandırılması ile hazırlanan içeceği,
Aromalı içecek tozu
Aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve aromalı içecek hazırlanmasında kullanılan toz ürünü,
Aromalı lokum
29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğinde belirtilen aroma verici ve aroma verme özell
Aromalı su
Su ve aroma maddeleri ile tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen suları,
Aromalı şurup
Su, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve aromalı içecek hazırlanmasında kullanılan koyu kıvamlı ürünü,
Aromaterapi
Uçucu yağların insan sağlığını korumak, tedavi etmek veya tedaviyi desteklemek ve sağlığın iyi halinin sürdürülmesine katkı sağlamak amacıyla, inhalasyon, gargara, topikal kullanım, masaj, kompres ve banyo şekliyle uygul
Aromaterapötik ürün
Bütün üretim aşamalarından geçmiş, son ambalajı içinde aromaterapi yöntemleriyle etki gösteren ve kullanım amacı belirlenmiş olan, bitkisel kaynaklardan elde edilen, tek başına veya karışım olarak uçucu yağ kullanılarak
Aromatik pirinç
Genetik olarak kendine has aroması ve kokusu olan pirinci,
Aromatize şarap
Toplam hacmin en az %75’ini oluşturacak şekilde Ek-1’deki ürünlerden (a), (c), (ç), (d), (e), (f), (g), (ğ) ve (i) bentlerinde yer alan ürünlerin bir veya birkaçından elde edilen, üzüm şırası, kısmi fermente üzüm şırası
Aromatize şarap bazlı içki
Toplam hacmin en az %50’sini oluşturacak şekilde, Ek-1’deki ürünlerden (a), (b), (ç), (d), (e), (f), (g) (Değişik ibare:RG-13/5/2026-33252) ve (ğ) bentlerinde yer alan ürünlerin bir veya birkaçından elde edilen, üzüm şır
Aromatize şarap kokteyli
Toplam hacmin en az %50’sini oluşturacak şekilde, Ek-1’in (c) bendi haricindeki diğer ürünlerin bir veya birkaçından elde edilen, alkol ilave edilmeyen, renklendirilebilen ve tatlandırılabilen, retsina şarabı ve alkol il
Aromatize şarap ürünleri
Aromatize şarap, aromatize şarap bazlı içki ve aromatize şarap kokteylini,
Arsa
İmar planları ile parsel ölçeğinde yapılanma şartları belirlenmiş alanları,
Arsa karşılığı inşaat
Kurum taşınmazı üzerinde yapılacak yapı bedeline karşılık başka bir Kurum taşınmazının verilmesini,
Arsa payı
Arsanın, Kanunda yazılı esasa göre bağımsız bölümlere tahsis edilen ortak mülkiyet paylarını,
Arsa payı karşılığı kat yapım sözleşmesi
Sosyal Güvenlik Kurumuna ait arsalar ile Kurum tarafından uygun görülen arsa üzerinde inşa edilecek yapının bedeline karşılık Kurumun başka bir taşınmazın tamamının veya bir bölümünün mülkiyetinin verilmesine ilişkin söz
Arsa sahibi
Gayrimenkul projesine konu arsanın mülkiyetine sahip olan gerçek veya tüzel kişileri,
Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı
Gelirin, şartnamede tanımlanması kaydıyla, İdarenin maliki bulunduğu arazi ve/veya arsada, İdarenin uygun göreceği proje uyarınca, müteahhidin proje maliyetinin tamamını karşılayacağı inşaat veya inşaatların bölümlerinin
Arsa veya kat karşılığı inşaat
Üniversite taşınmazı üzerinde yaptırılacak yapı veya yapıların Üniversiteye bırakılacak kısmının ya da bağımsız bölümlerinin bedeline karşılık, bu taşınmazdan belirli bir arsa payının verilmesini,
Arsenik, Kadmiyum, Nikel ve Benzo(a)piren
PM10 fraksiyonundaki söz konusu elementler ve bileşiklerin toplam miktarını,
Arşiv
Bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen ve Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısının saklamakla yükümlü olduğu bilgi, belge ve elektronik verileri,
Arşiv araştırması
Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanması
Arşiv belgesi
Son işlem tarihi üzerinden yirmi yıl geçmiş veya üzerinden on beş yıl geçtikten sonra kesin sonuca bağlanmış olup da işlevi bulunmayan, varsa tâbi olduğu mevzuattaki saklama sürelerini tamamlaması nedeniyle Devlet Arşivl
Arşiv Belgesi Gizlilik Değerlendirme Komisyonu
Gizlilik derecesi bulunan ve/veya özelliği bulunan arşiv belgelerinin araştırmaya açılması aşamasında gizlilik özelliğini değerlendiren ve bunlardan uygun bulunanların araştırmaya açılması yönünde görüş bildiren komisyon
Arşiv imza
Kriptografik metodların zaman içerisinde koruyucu özelliğini yitirmesine karşı, periyodik olarak alınan zaman damgası ile korunan elektronik imzayı,
Arşiv Malzemesi
Türk Devlet ve Millet Hayatını ilgilendiren ve en son işlem tarihi üzerinden otuz yıl geçmiş veya üzerinden onbeş yıl geçtikten sonra kesin sonuca bağlanmış olup ikinci madde de belirtilen Kırıkkale Üniversitesi birimler
Arşiv onaylı koordinat
Tesis kadastrosu, güncelleme, sayısallaştırma gibi kadastro çalışmalarında ya da sonrasında imar uygulaması, toplulaştırma, ifraz gibi değişiklik işlemleri ile doğrudan koordinatlı (ITRF, ED50, LOKAL) olarak üretilen, yü
Arşiv onaylı koordinatlı parsel/geometri
İlk tesis, güncelleme ve sayısallaştırma kadastro çalışmalarında ya da bu çalışmalardan sonra yapılan imar uygulaması, toplulaştırma, ifraz gibi değişiklik işlemleri ile doğrudan koordinatlı (ITRF96,ED50,LOKAL) olarak ür
Arşiv otomasyon sistemi
Arşivdeki evrakın sayısallaştırılarak elektronik ortama aktarılmasını, yönetilmesini ve hizmete sunulmasını sağlayan sistemi,
Arşiv sorumlusu
Dekanlık/müdürlük tarafından birim arşivinden sorumlu olarak görevlendirilmiş personeli,
Arşiv uzmanı
Üniversitelerin bilgi ve belge yönetimi bölümü veya arşivcilik ve kütüphanecilik alanında eğitim veren diğer bölümlerinden mezun ve kurum arşivinde istihdam edilen uzman personeli,
Arşivci
Arşiv bilimi ve arşivcilik meslek ilkeleri çerçevesinde belgelerin belirlenmesi, tanımlanması, tasnifi, korunması ve erişim işlemlerini yerine getiren kişiyi,
Arşivlik belge
Süre bakımından arşiv belgesi vasfını kazanmayan veya bu süreyi doldurmasına rağmen güncelliğini kaybetmeyen, hizmetin yürütülmesi açısından işlevi olan, birim veya merkezi arşivde saklanan belgeyi,
Arşivlik Malzeme
Yukarıdaki bentte sayılan her türlü belge ve malzemeden zaman bakımından henüz arşiv malzemesi vasfını kazanmayanlarla, son işlem tarihi üzerinden yüzbir yıl geçmemiş memuriyet sicil dosyalarını, Üniversitenin gerçek ve
Artan ölüm oranı
Hüküm süren koşullarda belirli bir çiftlik veya yumuşakça yetiştirme alanı için yetkili otorite ve işletme sahibi arasında işbirliği sağlanarak kararlaştırılan kayda değer ölçüde normal sayılan düzeyin üzerinde seyreden
Artı işareti (+)
Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesindeki dil yeterliliklerinin ara değerlerini,
Artık
Bir maddenin kullanıldıktan sonra geriye kalan ve kullanılmayan kısmını,
Artık değer
Yatırım kuruluşu varantları veya sertifikalarının nakavt olması durumunda ve izahnamede ya da ihraç belgesinde belirtilmesi kaydıyla, ihraççı tarafından hesaplanan ve yatırım kuruluşu varantı veya sertifikası sahibine öd
Artık dönem
Hükümlünün açık ceza infaz kurumuna ayrılma, kalan cezasını denetimli serbestlik tedbiri altında infaz etme veya ceza infaz kurumundan doğrudan koşullu salıverilme tarihi itibarıyla altı aylık son değerlendirme döneminin
Artık gaz
Kapalı veya tehlikeli mahalde kalan her türlü tehlikeli, parlayıcı, patlayıcı, zehirleyici veya boğucu gazı,
Artık risk
Kullanılan kredi riski azaltım tekniklerinin beklenildiği kadar etkin olmamasından kaynaklanan riskleri,
Artırma
Bu Yönetmelikte yazılı şartlarda, lisansların alıcıya verildiğini gösteren ve Genel Müdürün onayını müteakip lisansın verilmesiyle tamamlanan işlemleri,
Artırma dokümanı
Başvuru sahiplerine talimatları da içeren idari şartnameler ile varsa sözleşme tasarısı, lisansa ilişkin teknik koşulları düzenleyen teknik şartnameler ve gerekli diğer belge ve bilgileri,
Arz kapasitesi kaybı
Elektrik üretim ve iletim sisteminde, ortaya çıkan arz kapasitesindeki azalmayı,
Arz programı
Yatırım kuruluşu varantı ve sertifikaları da dahil olmak üzere, benzer bir türdeki ortaklık hakkı vermeyen sermaye piyasası araçlarının belirlenmiş bir ihraç süresi boyunca mükerrer bir şekilde azami beş yıllık bir süre
Arz programı izahnamesi
Bu Tebliğin 14 üncü maddesinde belirlenen ihraççılar tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslar dahilinde hazırlanan, ihraççı ve arz programı kapsamında ihraç edilecek veya borsada işlem görecek yatırım kuruluşu varan
Arzedilen koltuk-Km.
Uçuş bacakları mesafeleri ile bu bacaklardaki satılık koltuk adetleri çarpımlarının toplamıdır.
Arzedilen ton-Km
Uçuş bacakları mesafeleri ile bu bacaklardaki taşıma kapasitelerinin (ton) çarpımlarının toplamıdır.
Asal gaz
Kararlı yapıda olup, diğer elementlerle kimyasal tepkime vermeyen gazları,
Asansör
Belirli seviyelere hizmet veren, esnek olmayan ve yatayla 15 dereceden fazla açı yapan kılavuzlar boyunca hareket eden bir taşıyıcısı olan kaldırma tertibatını veya sabit bir seyir yolu üzerinde esnek olmayan kılavuzlar
Asansör avan projesi
Binaya tesis edilecek olan asansörün kulanım amacına göre kapasite, hız ve kullanım şekli gibi temel özelliklerin belirlenmesi için hazırlanan projeyi,
Asansör elektrik tadilat projesi
Binaya tesis edilecek olan asansörün avan projede belirlenen asgari koşullar dikkate alınarak nasıl yapılacağını detaylı olarak tarif eden açıklama, çizim, teknik özellikler, hesaplar ve diğer tamamlayıcı dokümanlarda ya
Asansör elektrik uygulama projesi
Binaya tesis edilecek olan asansörün avan projede belirlenen asgari koşullar dikkate alınarak nasıl yapılacağını detaylı olarak tarif eden açıklama, çizim, teknik özellikler, hesaplar ve diğer tamamlayıcı dokümanlardan o
Asansör elektrik yenileme projesi
Mevcut binada bulunan asansörün yenilenmesi amacıyla, avan projede belirlenen asgari koşullar dikkate alınarak nasıl yapılacağını detaylı olarak tarif eden açıklama, çizim, teknik özellikler, hesaplar ve diğer tamamlayıc
Asansör mekanik tadilat projesi
Binaya tesis edilecek olan ve avan projede asgari koşulları belirlenen asansörün makina mühendisince hazırlanan tasarım sonucu imalat ve montaj detay bilgilerinde ve hesaplamalarında yapılan değişiklik sonucu hazırlanan
Asansör mekanik uygulama projesi
Binaya tesis edilecek olan ve avan projede asgari koşulları belirlenen asansörün tasarım sonucu imalat ve montaj detay bilgilerinin ve hesaplamalarının yer aldığı projeyi,
Asansör mekanik yenileme projesi
Mevcut binada bulunan asansörün yenilenmesi amacıyla avan projesinde asgari koşulları belirlenmiş asansörün tasarım sonucu imalat ve montaj detay bilgilerinin ve hesaplamalarının yer aldığı yenileme projesini,
Asansör monte eden
Asansörün tasarımından, imalatından, montajından ve piyasaya arzından sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,
Asansör SMM
4 üncü maddede tanımlanan hizmetlerden birini veya birkaçını yapabilmek için 18/3/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeli
Asansör tescil belgesi
İlgili idare tarafından yapı kullanma izin belgesi öncesi düzenlenen ve asansörün kayıt altına alındığını gösteren belgeyi,
Asansör ücretli SMM
4 üncü maddede tanımlanan hizmetlerden birini veya birkaçını yapabilmek için TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri uyarınca kamu kuruluşları dışında bir gerçek vey
Asansör yaptırıcısı
Asansörün monte edileceği binada/yapıda inşaat işini kendi adına yapan veya sözleşme ile devreden yapı sahibini veya asansörün monte edileceği mevcut binada bina sorumlusunu,
Asansörün hizmetten men edilmesi
Asansörün ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesini,
Asansörün test ve muayenesi
Asansöre yönelik ilgili teknik düzenleme ve bu amaçla uyumlaştırılmış olan standartlar veya bunlara karşılık gelen uyumlaştırılmış Türk standartları veya teknik dosyada yer alan ve onaylanmış kuruluşlarca kabul edilmiş e
Asayiş
Hukuka uygun ve gerekli önlemlerin alınması sonucu, Devlete, topluma, kişilere, mal ve eşyalara yönelik tehlike, kaza ve sabotajların söz konusu olmadığı bir ortamı, düzensizlik ve karışıklıkların önlendiği, hayatın norm
Asbest söküm çalışanı
Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından oluşturulan eğitim programını tamamlamış ve kurs bitirme belgesi almış çalışanı,
Asbest söküm uzmanı
Yönetmelik kapsamında belirtilen işlemlerin uygulanması aşamasında işveren tarafından sorumluluk verilen, Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından oluşturulan eğitim programını bitirip, sınavda başarılı olarak kurs bitirme
Asenkron
Eş zamanlı olmayan, farklı yer ve zamanlarda gerçekleştirilen eğitim öğretim faaliyetlerini,
Asenkron eğitim
Eğitmen ve öğrencinin farklı yerlerde ve farklı zamanlarda asenkron olarak etkileşime girdiği eğitimi,
Asfalt Atığı
Yol, havaalanı pisti ve benzeri yapıların tamiratı, tadilatı, yenilenmesi ve yıkımı sırasında ortaya çıkan ve bünyesinde asfalt, zift, doğal polimer ve benzeri malzeme bulunan atıkları,
Asgari alan
Yapıda bulunması gereken zorunlu alanların yönetmeliklere, standartlara ve ilgili mevzuata göre minimum ölçüde hesaplanan alanı,
Asgari ayırma değerinin ihlali
Hava araçları arasında tavsiye edilmiş ayırma değerinin muhafaza edilmemiş olması durumunu,
Asgari bekleme süresi
Her bir unvan grubunda geçirilmesi gereken ekli tablolarda kayıtlı süreyi,
Asgari bildirim limiti
Toplanacak ve paylaşılacak bilgilerin alt sınırını,
Asgari Çizim ve Düzenleme Esasları
Mimarlık ve mühendislik hizmeti gerektiren yapı ve imalatların her türlü harita, plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ile ilgili, meslek odalarınca tespit ve ilan edilen, ortak norm, standart ve ifade şekiller
Asgari harcırah gündeliği
6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesi gereğince bütçe kanunları ile belirlenen asgari harcırah gündeliğini,
Asgari hizmet süresi
Her bir unvan grubunda geçirilmesi gereken en az bir yıllık fiili hizmet süresini,
Asgari Hizmet Süresi Verilen Bölgeler
II ve I inci bölgeleri,
Asgari işçilik araştırma işlemi
Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işler ve özel nitelikteki inşaat işlerine yönelik ilgili kurum ve kuruluşlardan eld
Asgari işçilik oranı
İhale yoluyla yapılan işlerde istihkak tutarı, özel nitelikteki inşaat işlerinde ise maliyet bedeli içerisindeki asgari işçilik miktarının yüzdesini,
Asgari işlem birimi
Fon katılma payı oluşturma ve geri alım işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli olan asgari katılma payı miktarını,