Yangın amiri
Yangının başlangıcından söndürülmesine kadar geçen süre içerisinde yangınla ilgili her türlü teknik ve idari tedbirleri almak ve uygulamakla yükümlü olan, orman yangınının meydana geldiği bölgenin orman işletme şefini, y
MEVZUATIN DİLİ
Bir terim,
kaynağıyla birlikte.
Tanımını okuyun. Kaynak maddesini ve geçtiği mevzuatları aynı pencerede inceleyin.
24.524 terim83.873 kaynak tanımı15.164 metin tarandı
Tanımlar resmî metinlerin tanım maddelerinden aktarılmıştır. Aynı terimin farklı kapsamlardaki tanımları ayrı tutulur. Diğer mevzuat bağlantıları, erişilebilir metin katmanında aynı sözcüklerle bulunan eşleşmelerdir. Kapsam ve kaynaklar ↗
Yangın bölgesi (zonu)
Yangın hâlinde, uyarı ve söndürme tedbirleri diğer bölümlerdeki sistemlerden ayrı olarak devreye giren bölümü,
Yangın duvarı
İki bina arasında veya aynı bina içinde farklı yangın yüküne sahip hacimlerin birbirinden ayrılması gereken hâllerde, yangının ilerlemesini ve yayılmasını belirlenmiş bir süre için durduran düşey elemanı,
Yangın Eylem Planı
Orman idaresince orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesine yönelik yıllık hazırlanan planı,
Yangın gözetleme kulesi
Ormanların 7/24 esasına göre insanlı veya insansız olarak gözetlemesinin yapıldığı tesisleri,
Yangın güvenlik holü
Kaçış merdivenlerine yangının ve dumanın geçişini engellemek için yapılacak bölümü,
Yangın kapısı
Bir yapıda kullanıcılar, hava veya nesneler için dolaşım imkânı sağlayan, kapalı tutulduğunda duman, ısı ve alev geçişine belirli bir süre direnecek nitelikteki kapı, kapak veya kepengi,
Yangın kesici
Bina içinde, yangının ve dumanın ilerlemesini ve yayılmasını belirlenmiş bir süre için durduran, yatay veya düşey konumlu elemanı,
Yangın kompartımanı
Bir bina içerisinde, tavan ve taban döşemesi dâhil olmak üzere, her yanı en az 60 dakika yangına karşı dayanıklı yapı elemanları ile duman ve ısı geçirmez alanlara ayrılmış bölgeyi,
Yangın Koordinasyonu Merkezi
Orman yangınlarıyla mücadele organizasyonunun yürütüldüğü, orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarında ulusal ve uluslararası diğer kurum ve kuruluşları ile orman idaresine bağlı birimler arasındaki koordinasyonun sa
Yangın önleme alanları
Yangın Durdurma Zonu, Yangın Emniyet Yolu, Yangın Emniyet Yolu ve Şeridi, Yangın Emniyet Şeridi, Yerleşim Yeri ile Orman Alanını Ayırma Tesisi, Ziraat Arazileri ile Orman Arazilerini Ayırma Tesisini ve Yangın Müdahale Ce
Yangın perdesi
Korunması gereken nesne, ürün veya alt yapının yangına karşı korunması veya ısının yatay veya düşey olarak yayılmasını engellemek maksadıyla kullanılan özel donanımlı bariyerleri,
Yangın tahliye projesi
Mimari proje üzerinde, kaçış yollarının, yangın merdivenlerinin, acil durum asansörlerinin, yangın dolaplarının, itfaiye su verme ve alma ağızlarının ve yangın pompalarının yerlerinin renkli olarak işaretlendiği projeyi,
Yangın türü
Yanmakta olan maddeye göre; 1) A sınıfı yangınlar: Odun, kömür, kâğıt, ot, doküman ve plastik gibi yanıcı katı maddeler yangınını, 2) B sınıfı yangınlar: Benzin, benzol, makine yağları, laklar, yağlı boyalar, katran ve a
Yangın uzmanı
Yangınlara karşı etkili ve bilinçli müdahalelerin yapılabilmesi için özel eğitim almış orman personelini,
Yangın Yönetim Planı
Orman İşletme Müdürlüğü tarafından hazırlanan veya hazırlatılan orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesi çalışmalarını kapsayan planı,
Yangın Yönetim Sistemi
Orman yangınına ve yangınla mücadele unsurlarına ait verilerin kaydedilip muhafaza edildiği çevrimiçi hizmet sağlayan servisi,
Yangın yükü
Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının, plandaki toplam alana bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen büyüklüğü,
Yangına karşı dayanım (direnç)
Bir yapı bileşeninin veya elemanının yük taşıma, bütünlük ve yalıtkanlık özelliklerini belirlenmiş bir süre koruyarak yangına karşı dayanmasını,
Yangına tepki
Belirli şartlar altında bir ürünün yangına maruz kaldığında gösterdiği tepkiyi,
Yangından korunma ekipmanı
Sabit yangından korunma veya söndürme uygulamalarında kullanılan ekipmanı ve sistemleri,
Yangından korunma ekipmanındaki florlu sera gazı miktarı
Belirli bir alanı yangından korumak için kurulmuş bir kaptaki veya birbirine bağlı kaplar sistemindeki florlu sera gazı miktarını,
Yanık merkezi
Sağlık tesisinin idari ve tıbbi bütünlüğü içerisinde yer alan ancak, diğer birimlerden izole edilmiş veya müstakil binası olan, tüm yanık vakalarının kabul edildiği, ilk şok tedavilerinden rehabilitasyonlarına kadar tüm
Yanık odası
Yanık merkezi veya yanık ünitesi bulunmayan sağlık tesislerinde, genel cerrahi, çocuk cerrahisi veya plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi kliniklerinden birinin bünyesinde en az iki hastaya aynı anda yanık tedavi hi
Yanık tedavi birimi
Yanık odası, yanık ünitesi veya yanık merkezi için kullanılan genel tanımı,
Yanık ünitesi
Sağlık tesisinin idari ve tıbbi bütünlüğü içerisinde yer alan ancak, diğer birimlerden izole edilmiş, yatarak tedavisi gereken erişkin ve çocuk yanık hastalarının bakım ve tedavilerinin sağlandığı yanık tedavi birimini,
Yanılma sınırı
Tapu plânının üretim yöntemi ve ölçeğine göre hesaplanan, taşınmazın zemindeki sınırları ile ölçü ve yüzölçümü değerleri arasındaki ölçü tekniğine göre bilimsel olarak kabul edilebilir farkı (tecvizi),
Yankoşullu dersler/yankoşul dersleri
Alınabilmesi için alt yarıyıl veya yıllarda yer alan yankoşul derslerinden bir veya birkaçının alınarak devam şartının yerine getirilmesi gereken dersleri,
Yanlış sigorta uygulaması
Bu Yönetmelik kapsamında, sigorta ilişkisi içerisindeki taraflardan ya da bu ilişkide rol oynayan kişilerden bir veya birkaçına haksız menfaat sağlamaya yönelik her türlü fiili,
Yanma
Gaz yakıtın oksijenle reaksiyona geçerek ısı veya ışık ürettiği bir süreci,
Yanma emisyonları
Bir yakıtın oksijen ile ekzotermik reaksiyonu sırasında ortaya çıkan sera gazı emisyonunu,
Yanma Kaybı
Arıtma çamurunun organik madde kaybını önlemek amacıyla kurutma fırınında 70°C de sabit ağırlığa gelinceye kadar kurutulduktan sonra kül fırınında 775 °C de üç saat süre ile yakılması sonucu yanan veya kaybolan madde mik
Yanmaz materyal
Isıya dayanıklılığı çelik kadar veya daha iyi olan, her iki durumdaki boyutları özel amaca uygun olan materyali,
Yanmış şeker
Baz, mineral asit veya diğer kimyasal katkılar içermeyen sakarozun kontrollü ısıtılmasıyla elde edilen ürünü,
YANO
Bir eğitim-öğretim yılına ait yıl sonu ağırlıklı not ortalamasını,
Yap-işlet modeli
Kanunlarla belirlenen kamu hizmetlerine ilişkin yatırımların ilgili mevzuatı ve sözleşmelerde belirlenen esas ve usullere uygun olarak üretim şirketleri mülkiyetinde; gerçekleştirilmesini, işletilmesini ve yatırım sonras
Yap-İşlet-Devret Modeli
3996 sayılı Kanunda tanımlanan modeli,
Yap-kirala-devret modeli
İlgili mevzuatı çerçevesinde kamu hizmeti sunmak amacıyla ihtiyaç duyulan yapım işlerinin İşletmeci/Görevli Şirket/Yüklenici tarafından finanse edilerek yapılmasını, sözleşme süresi ile sınırlı olarak belirlenen bedel üz
Yapacak odun
Metreküp ölçü birimi ile üretilen tomruk, tel direği, maden direği, sanayi odunu, kağıtlık odun gibi her türlü odunları,
Yapay soda
Sulara, sodyum bikarbonat eklemek suretiyle, tekniğine göre hazırlanan karbondioksit ile gazlandırılmış ürünü,
Yapay su kütlesi
Daha önce doğal olarak mevcut olmayan ve insan faaliyeti sonucu ortaya çıkan yerüstü su kütlesini,
Yapay su kütlesi (YSK)
Daha önce doğal olarak mevcut olmayan ve insan faaliyeti sonucu ortaya çıkan (Değişik ibare:RG-15/4/2015-29327) yerüstü su kütlesini,
Yapı
Karada ve suda, kalıcı ve geçici, yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların parçalarını,
Yapı alanı
Yapı işlerinin yürütüldüğü alanı,
Yapı aplikasyon projesi
Parsele ait aplikasyon krokisine dayanılarak ve vaziyet planına göre yapının araziye aplikasyonunu sağlamak üzere, yürürlükteki imar planında gösterilen yapı yaklaşma mesafeleri, yapı projelerine göre köşe koordinatları
Yapı belgeleri
Yapı Ruhsat Formu, Yapı Kullanma İzin Belgesi, Yanan ve Yıkılan Yapılar Formunu,
Yapı bina giriş noktası
AG seviyesinden bağlı kullanıcı tesislerine ait iç tesisatın başlangıç noktası olan, iç tesisat projesinde gösterilen, dağıtım şirketinin uygun gördüğü ve kullanıcı tarafından tesis edilen; binalarda, binanın üzerinde ve
Yapı denetim kuruluşu
29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunda tanımlanan Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi,
Yapı hâlindeki gemilere özgü sicil
Kanunun 986 ncı maddesi gereğince tutulması gereken sicili,
Yapı inşaat alanı (brüt inşaat alanı)
Bodrum kat, asma kat ve çatı arasındaki piyesler dahil, yapının inşa edilen tüm katlarının toplam alanıdır. Işıklıklar, hava bacaları, saçaklar, bina dışında tertiplenen yangın merdivenleri hariç, ortak alanlar bu alana
Yapı işi
Bina ve diğer inşaat mühendisliği işlerini içeren yapı işlerini,
Yapı işleri
İşkolları Yönetmeliğine göre inşaat işkolunda olup, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca çıkarılan tebliğde çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yapılan işleri,
Yapı Kayıt Belgesi
İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesine göre alınan belgeyi,
Yapı Kayıt Sistemi
Bakanlıkça 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında imar mevzuatına aykırı yapıların kaydedilmesi için oluşturulan elektronik yazılım sistemini,
Yapı kullanma izin belgesi
Yapının tamamının tamamlanmış ve kullanılabilir olması durumunda belediye, il özel idaresi ve yetkili diğer idarelerce verilmiş izin belgesini,
Yapı malzemeleri
Bina ve diğer inşaat işleri de dâhil olmak üzere, bütün yapı işlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacı ile üretilen bütün malzemeleri,
Yapı Malzemeleri Denetim Sistemi (YMDS)
Bakanlığın piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerine ilişkin her türlü bilgi, belge ve verilerin kaydına, elektronik ortamda saklanmasına, gerektiğinde veri girişi, veri çağırma, risk değerlendirmesi ve raporlama uygula
Yapı malzemesi
Her türlü yapı işlerinde veya bu işlerin herhangi bir kısmında kalıcı olarak kullanılmak üzere üretilen ve piyasaya arz edilen ve performansı yapı işlerinin temel gereklere ilişkin performansını etkileyen bütün malzemele
Yapı malzemesinin performansı
Malzemenin temel karakteristikleri ile ilgili performansının seviye, sınıf veya tanım olarak ifade edilmesini,
Yapı risk sınıfları
Oda tarafından aşağıda belirlenen yapı risk sınıflarını, 1) Yüksek riskli yapılar: En az bir "işletme ve bakım sorumlusu" mühendis çalıştırması gereken, yangın algılama-uyarma, güvenlik, haberleşme ve konfora yönelik ele
Yapı ruhsatı
Kurulması planlanan kablolu taşıma tesisatı için 3194 sayılı İmar Kanunu’nda belirtilen hükümler doğrultusunda, belediye sınırları içerisinde ilgili belediyeden veya belediye sınırları dışında ise Valilikten alınan belge
Yapı Sahibi
Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişileri,
Yapı sınıfları
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından her yıl mimarlık hizmetlerine esas olan sınıfları,
Yapı sınır bedeli
Belge grubu tespitine esas olmak üzere, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı sınıflarından III. ve IV. sınıf yapı gruplarının yaklaşık birim maliyetlerinin ortalama
Yapı sorumluları
Yapım işlerinde görev alan yapı müteahhidi, proje müellifi, tasarımcı, şantiye şefi ve yapı denetimi kuruluşunu,
Yapı ve tesis
Ev, ahır, samanlık, depo, sundurma, kümes, ağıl, saya, mandıra, imalathane, ambar ve benzeri taşınmazları,
Yapı Yaklaşık Alanı (YYA)
Mimarlık ve mühendislik hizmetlerinin yapıldığı yapının ön proje, ihtiyaç programı, tapu, çap gibi ilgili belgelerden hesaplanan yaklaşık brüt alanını (Bu alan, yapı kesin alanının %10'undan az veya fazla olamaz. Birimi
Yapı yaklaşık maliyet bedeli
Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetleri ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli,
Yapı yaklaşık maliyeti
Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetleri ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli,
Yapı Yaklaşık Maliyeti (YYM)
Mimarlık ve mühendislik hizmetleri ücretlerinin hesabına temel olan ön kabuldür. Yapı yaklaşık alanının, birim maliyetle çarpılması sonucu bulunan değeri (Birimi YTL olarak hesaplanır.),
Yapı yüksekliği
Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil olmak üzere, yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğini,
Yapı-muhdesat cetveli
Arazi ve arsa düzenlemesine tabi parsellerde tescilli yapı/muhdesadın uygulama sonucu zeminde hangi parselde kaldığını gösterir cetveldir.
Yapılandırılmış borçlanma araçları
Hisse senedine, borsa endeksine, emtiaya, döviz kuruna, başka bir borçlanma aracına vb. dayanan veya bunlardan türetilen ve borçludan ziyade işlemin yapısı ve performansına bağımlı olan borçlanma araçlarını,
Yapılandırılmış sözlü sınav
Cevapları önceden hazırlanmış ve puanlandırılmış sözlü sınavı,
Yapılandırma verisi
Bir yazılım sistemini kullanımının belirli bir aşamasına yapılandıran veriyi,
Yapılarda konfora yönelik elektronik sistemler
Yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre tesis edilen insan yaşamını kolaylaştırmak amacıyla yapılardaki; yazılım, ses, ışık, aydınlatma, ısı, nem, hava kontrolü elektronik sistemleri,
Yapım
Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, su
Yapım işine konu hizmet
Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrollük gibi tekn
Yapım işleri
Bakanlıkça yapılmasına karar verilen eğitim öğretim tesisinin yapım işlerinin sözleşme hükümlerine göre yapımı ve/veya söz konusu eğitim öğretim tesisinin bünyesinde yer alan malzeme, teçhizat ve varsa ihale dokümanında
Yapım karşılığı kiralama
Mülkiyeti Genel Müdürlük ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait akar niteliğindeki taşınmazlar, mazbut vakıflara ait olup Genel Müdürlükçe değerlendirilmeyen veya işlev verilmeyen hayrat taşınmazlar üzerine müşt
Yapım müteahhidi
Yapım işi ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri,
Yapım sistemi
Hakkındaki bir kural standardının kapsamında bir hüküm bulunsa dahi, bir takım malzeme veya beraberinde yapı malzemesi olan veya olmayan bileşenler ile monte edilerek, ürün olarak piyasaya arz edilmesi mümkün olmayan bir
Yapım sözleşmesi
KÖİ projelerinde, görevli şirket ile yüklenici; lisanslı işlerde ise lisans sahibi ile yüklenici arasında imzalanan yapım işi sözleşmesini,
Yapım Süresi
Yapı sahibinin yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı kullanma iznini aldığı tarih arasındaki dönemi,
Yapım tipi kabul sertifikası
Bir yük vagonu veya yük vagonu ana aksamının yapım tipinin, bu Yönetmelikte belirlenen teknik şartları ile UIC, COTIF, CUU, RID’ da belirlenen hükümlere göre onay kuruluşu tarafından verilen uygunluk belgesini,
Yapımcı
Bir icra ürünü olan veya sair sesleri ilk defa tespit eden fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcılarını,
Yapımcı sertifikası
18/4/2005 tarihli ve 25790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Fikir ve Sanat Eserlerinin Tespit Edildiği Materyallerin Dolum, Çoğaltım ve Satışını Yapan veya Yayan İşletmelerin Sertifikalandırılmasına İlişkin Usul ve Esas
Yapımcılar
Satmak üzere konut üreten özel veya tüzel kişileri,
Yapısal değişiklik
Kuruluşun görevlendirilme kapsamı, unvanı, ortaklık yapısı veya adresinde oluşan değişiklikleri,
Yapısal koruyucu güvenlik tedbirleri
Rehbere göre değerlendirilen risklerin azaltılması veya önlenmesi maksadıyla gerçekleştirilen fiziki tedbirleri,
Yapısal olmayan koruyucu güvenlik tedbirleri
Rehbere göre değerlendirilen risklerin azaltılması veya ortadan kaldırılması maksadıyla bilgilendirme, sesli ve yazılı duyuru gibi tedbirleri,
Yapısal olmayan önlemler
Riskleri ve etkilerini azaltmak için fiziksel yapılar dışındaki bilgi, uygulama, anlaşma, politika ve mevzuat yoluyla alınan tedbir, planlama faaliyetleri, halkın farkındalığının arttırılması ve eğitim - öğretim faaliyet
Yapısal önlemler
Tehlikenin olası etkilerini azaltmak veya önlemek adına, yapılacak herhangi bir fiziksel yapım ya da yapılar veya sistemlerin tehlikeye dayanaklılığı için gerekli mühendislik uygulamaları olup; barajlar, taşkın setleri,
Yaprak gübresi
Bitkinin yapraklarına uygulanmasına ve uygulanan bitki besin maddelerinin yapraklar tarafından alınmasına uygun olan gübreyi,
Yarar/risk dengesi
Bir ilacın tedavi edici etkilerinin, ilacın hastaların sağlığı ya da halk sağlığı açısından oluşturduğu tüm kalite, güvenlilik ve etkililik riskleri ile birlikte değerlendirilmesini,
Yararlanıcı
Avrupa Birliği mali iş birliği kapsamında program ve/veya proje yürüten özel veya kamu kurum ve kuruluşlarını,
Yararlanıcı kurum ve kuruluş
Bakanlıkça ortak veri tabanına erişim yetkisi verilen kurum ve kuruluşları,
Yararlanma formu
Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinden yararlanmak için kişisel bilgilerin, yararlanma amacının ve belgeyi tanımlayan bilgilerin yer aldığı formu
Yararlı ısı
Kojenerasyon tesisini terk eden atık ısılardan elde edilen ve tüketicinin gerçek işletme koşullarındaki ısıtma, soğutma, sıcak su ve/veya endüstriyel proses ihtiyaçlarının karşılanması için talep edilen ısı enerjisini,
Yardım
Bakanlık bütçesinden teşekküllere yapılacak nakdî yardımı,